Queerowe festiwale filmowe we Francji i w Niemczech
Kino to pierwsze pole kultury queerowej zarówno we Francji, jak i w Niemczech: festiwale pokazujące to, czego nie pokazują zwykłe obiegi, i nagrody, które co roku mówią, które filmy się liczą. Ta strona przedstawia trzy wydarzenia referencyjne (Chéries-Chéris w Paryżu, Teddy Award na Berlinale, Queer Palm w Cannes), a potem inne festiwale w obu krajach. Nie jest wyczerpująca; daty i liczby pochodzą ze stron festiwali i z prasy cytowanej na dole strony. Same filmy znajdziesz na naszej stronie Kino queerowe.
| Festiwal | Miasto | Od | Ostatnia edycja |
|---|---|---|---|
| Chéries-Chéris | Paryż | 1994 | 32. edycja, 14–24 listopada 2026 |
| Teddy Award (Berlinale) | Berlin | 1987 | 40. ceremonia, luty 2026 |
| Queer Palm (Festiwal Filmowy w Cannes) | Cannes | 2010 | 16. ceremonia, maj 2026 |
| Hamburg International Queer Film Festival | Hamburg | 1990 | 13–18 października 2026 |
| Verzaubert | Berlin, Monachium, Frankfurt, Kolonia | 1990 | |
| XPOSED Queer Film Festival | Berlin | około 2006 | 20. edycja, maj 2026 |
| Écrans Mixtes | Lyon | 2011 | 16. edycja, 4–12 marca 2026 |
Chéries-Chéris, w Paryżu
Paryski międzynarodowy festiwal filmowy lesbijski, gejowski, bi, trans i +++ istnieje od 1994 r. Odbywa się co jesień w kinach MK2 (Bibliothèque, Beaubourg, Quai de Seine) i oferuje filmy fabularne, dokumenty i krótkie metraże, z konkursami i retrospektywami. Edycja 2025 (31., 15–25 listopada) pokazała ponad 150 filmów, w tym 77 fabularnych i 76 krótkometrażowych, z Pillion Harry’ego Lightona jako filmem otwarcia i Julian Cato Kustersa jako filmem zamknięcia; edycja 2024 (30.) świętowała trzydziestolecie festiwalu.
Edycja 2026 (32.) odbywa się od 14 do 24 listopada. Filmem otwarcia jest The Blood Countess Ulrike Ottinger, filmem zamknięcia La Bola Negra Javiera Calvo i Javiera Ambrossiego. W programie hołd dla Rosy von Praunheima (postaci niemieckiego kina gejowskiego, której film z 1971 r. zapoczątkował ruch w Berlinie, zob. nasza oś czasu), pokazy poświęcone dwóm francuskim reżyserom gejowskiego porno, Norbertowi Terry i François About, okrągły stół i warsztat queerowego pisania scenariuszy. Według źródeł pokazy odbywają się w trzech kinach MK2 i w Forum des images.
Tétu opublikował wybór filmów do zobaczenia podczas festiwalu, od XIX-wiecznej Szkocji po rozdartą wojną Ukrainę, przez korty tenisowe i pierwsze miłości:
- En haut de la pile (Aliocha Schneider, Anthony Bajon): dwóch mężczyzn, którzy chcą zostać ojcami.
- The Education of Jane Cumming Sophie Heldman: Edynburg, 1810, szkoła z internatem dla dziewcząt i oskarżenie o romans.
- La Bola Negra Javiera Calvo i Javiera Ambrossiego: trzy epoki hiszpańskiej historii, zaczynając od niedokończonej sztuki Federico Garcíi Lorki; z Glenn Close i Penélope Cruz.
- Forty Love Pierre’a-Ange’a Carlottiego, z Paulem Kircherem i Romeo Beckhamem: 21-letni tenisista i jego nowy rywal.
- Méli-mélo: pierwszy czarno-biały film animowany, adaptacja komiksu Sarah Leavitt o chorobie jej matki.
- I Rarely Wake Up Dreaming Isabelle Stever: w Kijowie tranzycja Oleha i wojna.
- Plainclothes z Russellem Tovey: policjant działający pod przykrywką w latach 90.
- Six mois dans la maison rose et bleue Bruno Santamaríi Razo: Meksyk lat 90. i HIV.
- Au-dessus du vacarme Maëla Caradeca i Axelle Vinassac: francuski film krótkometrażowy.
O starszych filmach, które torowały drogę, zobacz naszą stronę Kino queerowe.
Teddy Award, na Berlinale
Teddy to queerowa nagroda Berlinale, berlińskiego festiwalu filmowego. Narodziła się w 1987 r., gdy reżyserzy Wieland Speck i Manfred Salzgeber zebrali jury, International Gay & Lesbian Film Festival Association. Jej nazwa pochodzi od Złotych i Srebrnych Niedźwiedzi Berlinale, a statuetka ma kształt misia; pierwotnie zwycięzcy dostawali głównie… pluszowe misie. Stała się oficjalną nagrodą Berlinale w 1992 r. W 2026 r. Berlinale świętowało 40 lat Teddy.
Niektórzy zwycięzcy nagrody dla najlepszego filmu fabularnego:
| Rok | Film | Reżyser |
|---|---|---|
| 1987 | Law of Desire | Pedro Almodóvar |
| 1988 | The Last of England | Derek Jarman |
| 1989 | Looking for Langston (ex aequo z Fun Down There) | Isaac Julien (Roger Stigliano za Fun Down There) |
| 1990 | Coming Out | Heiner Carow |
| 1991 | Poison | Todd Haynes |
| 1993 | Wittgenstein | Derek Jarman |
| 1994 | Go Fish | Rose Troche |
| 2020 | Futur Drei (No Hard Feelings) | Faraz Shariat |
| 2021 | Miguel’s War | Eliane Raheb |
| 2022 | Three Tidy Tigers Tied a Tie Tighter | Gustavo Vinagre |
| 2023 | All the Colours of the World Are Between Black and White | Babatunde Apalowo |
| 2024 | All Shall Be Well | Ray Yeung |
| 2025 | Lesbian Space Princess | Emma Hough Hobbs, Leela Varghese |
| 2026 | Iván & Hadoum | Ian de la Rosa |
Coming Out (1990) to jedyny gejowski film wyprodukowany przez NRD, czyli Wschodni Berlin sprzed upadku Muru. W 2026 r. Teddy nagrodziła też dokument Barbara Forever (Brydie O’Connor), film krótkometrażowy Taxi Moto (Gaël Kamilindi) i, jako nagrodę jury, Der Heimatlose (Kai Stänicke, Niemcy). Lata 1995–2019 pojawią się w pełniejszej wersji.
Queer Palm, w Cannes
Queer Palm to queerowa nagroda Festiwalu Filmowego w Cannes, stworzona w 2010 r. przez dziennikarza Francka Finance-Madureirę, z reżyserami Olivierem Ducastelem i Jacques’em Martineau jako patronami. Nie jest oficjalną nagrodą festiwalu: niezależne jury wybiera jeden film fabularny i jeden krótkometrażowy ze wszystkich sekcji (konkurs, Un certain regard, Tydzień Krytyki, Quinzaine des cinéastes, ACID) za ujęcie tematów LGBTQIA+, feministyczne spojrzenie lub sposób, w jaki wstrząsają normami płci. Festiwal trzyma ją na dystans, a w 2020 r. nie została przyznana z powodu braku festiwalu.
Niektóre nagrodzone filmy fabularne:
- 2010: Kaboom (Gregg Araki)
- 2011: Beauty (Oliver Hermanus)
- 2012: Laurence Anyways (Xavier Dolan)
- 2014: Pride (Matthew Warchus)
- 2015: Carol (Todd Haynes)
- 2017: BPM (Beats per Minute) (Robin Campillo)
- 2018: Girl (Lukas Dhont)
- 2019: Portrait of a Lady on Fire (Céline Sciamma)
- 2021: The Divide (La Fracture) (Catherine Corsini)
- 2022: Joyland (Saim Sadiq)
- 2023: Monster (Hirokazu Kore-eda)
- 2024: Three Kilometres to the End of the World (Emanuel Pârvu)
- 2025: La Petite Dernière (Hafsia Herzi), adaptacja powieści Fatimy Daas
- 2026: Teenage Sex and Death at Camp Miasma (Jane Schoenbrun); nowa nagroda Objawienia trafiła do Du fioul dans les artères (Flesh and Fuel) Pierre’a Le Galla
Cannes 2026 miało rekordową liczbę filmów queerowych w swoich sekcjach, według prasy 21. Wśród nich trzy filmy, które trafiają do Paryża na Chéries-Chéris lub do kin: La Bola Negra (najlepszy reżyser), Les Braves (Coward) Lukasa Dhonta (podwójna nagroda aktorska) i Club Kid Jordana Firstmana. Lata 2013 i 2016 oraz filmy krótkometrażowe zostaną dodane po weryfikacji.
Inne festiwale w Niemczech
Hamburg International Queer Film Festival. Powstały z seminarium Uniwersytetu w Hamburgu o „Homoseksualności w kinie” (zima 1988–1989), festiwal miał pierwszą edycję w 1990 r. pod nazwą Lesbisch Schwule Filmtage Hamburg. Obecną nazwę przyjął w 2021 r. Edycja 2026 odbyła się od 13 do 18 października, m.in. w Kampnagel, Metropolis i Zeise Kino. Określa się jako największy festiwal filmów queerowych w Niemczech.
Verzaubert. Międzynarodowy festiwal filmów gejowskich i lesbijskich, obecny w kilku niemieckich miastach, dziś m.in. w Berlinie, Monachium, Frankfurcie i Kolonii. Do 1998 r. nie miał konkursu i przyznaje nagrodę Rosebud.
XPOSED Queer Film Festival Berlin. Zaczął się od wieczoru filmów eksperymentalnych w gejowskim klubie, w 2026 r. świętował 20-lecie: 15 nowych filmów fabularnych i 59 krótkometrażowych, w siedmiu berlińskich kinach i miejscach społecznościowych.
Inne festiwale we Francji
Écrans Mixtes, w Lyonie. Każda edycja wyróżnia feminizm lub nurt światowego kina queerowego. 16. edycja odbyła się od 4 do 12 marca 2026 r. w około dwudziestu miejscach w aglomeracji, ze skupieniem na „Queer Balkans”; jej Grand Prix nagradza film fabularny w konkursie.
Do uzupełnienia
Wciąż brakuje innych festiwali, we Francji i w Niemczech, a także queerowych festiwali muzycznych, literackich i teatralnych. Błąd, data do poprawienia, festiwal do dodania? Napisz do nas.
Źródła
- Chéries-Chéris: CNC, 30 lat festiwalu, CNC, edycja 2025, Sortiraparis, program 2026, wpisy Tétu i Chéries-Chéris (Instagram, listopad 2026).
- Teddy Award: strona w Wikipedii, zwycięzcy 2026, Berlinale, Teddy 40.
- Queer Palm: oficjalna strona, strona w Wikipedii, ket.brussels, 15 lat, La Libre, 2024.
- Hamburg: strona festiwalu. Berlin: Kaltblut o XPOSED. Lyon: CNC o Écrans Mixtes.