Muzyka queerowa: 9 artystów i piosenek z Francji i Niemiec
Jeśli odkrywasz francuską i niemiecką muzykę queerową, oto dziewięć piosenek i artystów, których warto znać, w kolejności dat: rok, nagrody i dlaczego mają znaczenie. To pierwszy wybór, a nie ranking: rapu, techno i klubów na razie brakuje, dostaną własne strony. Dwa wpisy pochodzą z Austrii i Stanów Zjednoczonych, bo zaznaczyły się wśród publiczności w obu krajach.
Na początek trzy: Das lila Lied (1920), pierwszy znany gejowski hymn, który narodził się w Berlinie; Comme ils disent (1972), szanson Aznavoura o gejowskim mężczyźnie, który się z niego nie naśmiewa; Unholy (2022), przebój Kim Petras, pierwszej kobiety trans, która zdobyła Grammy w swojej kategorii.
Początki, przed 1980
Das lila Lied (1920)
Słowa Kurt Schwabach, muzyka Mischa Spoliansky. Napisana w Republice Weimarskiej, gdy życie gejów i lesbijek nieco się poprawiało, ta piosenka kabaretowa uchodzi za jeden z pierwszych gejowskich hymnów. Jej refren nawiązuje do tytułu filmu Anders als die Andern (1919), omówionego na naszej stronie o kinie queerowym. Od tamtej pory została nagrana ponownie, zwłaszcza przez Ute Lemper.
Charles Aznavour, Comme ils disent (1972)
Piosenka jest napisana w pierwszej osobie przez geja mieszkającego z matką, z czułością i bez kpiny. Słowa napisał Aznavour. W 2014 r. powiedział, że po raz pierwszy piosenka nie naśmiewała się z homoseksualistów, a w 2015 r., że żałuje, iż od 1972 r. nie powstała podobna piosenka o lesbijkach. Po jego śmierci w 2018 r. wiele głosów LGBT+ złożyło mu hołd, w tym magazyn Têtu.
Village People, Y.M.C.A. (1978)
Grupę wyprodukowali Francuz Jacques Morali i Henri Belolo. Piosenka ukazała się w październiku 1978 r. na albumie Cruisin’: nr 2 na Billboard Hot 100 na początku 1979 r., nr 1 w Wielkiej Brytanii i w ponad piętnastu krajach. W kulturze gejowskiej jest rozumiana jako mrugnięcie do YMCA jako miejsca cruisingu; wokalista i współautor Victor Willis mówi, że nie napisał jej jako gejowskiego hymnu. Producenci celowali pierwotnie w gejowską publiczność disco.
Marianne Rosenberg, Er gehört zu mir (lata 70.)
Urodzona w Berlinie w 1955 r. w rodzinie Sinti: jej ojciec, Otto Rosenberg, przeżył Auschwitz i był działaczem Sinti i Romów. Jej przeboje z lat 70., w tym Er gehört zu mir i Ich bin wie du, stały się ulubionymi w gejowskiej publiczności w Niemczech, która traktuje ją jak ikonę. Marleen doszła do nr 5 w 1977 r. Wróciła z I Need Your Love Tonight (1989).
Od 1990
Rosenstolz (od 1991)
Berlińskie duo AnNa R. (wokal) i Petera Plate’a (muzyka), założone w 1991 r.: pierwszy koncert 4 października 1991 r. i występ w SchwuZ 7 grudnia 1991 r. Plate mieszka z Ulfem Leo Sommerem, który współtworzy i koprodukuje ich płyty. Nagrali Ja, ich will (1999) na poparcie małżeństw jednopłciowych, z Hellą von Sinnen, i zbierali pieniądze przeciw AIDS (płyta CD dla Deutsche AIDS-Hilfe w 1993 r., singiel w 2007 r. ze 100 000 euro dla Deutsche AIDS-Stiftung). Albumy nr 1 w Niemczech: Kassengift (2000), Das große Leben (2006), Wir sind am Leben (2011); pierwszy singiel nr 1: Gib mir Sonne (2008). Nagrody: ECHO w 2003 i 2007, Goldene Kamera 2007, saksoński medal honorowy za pracę przeciw AIDS (2009), Bundesverdienstkreuz (31 sierpnia 2011). AnNa R. zmarła 17 marca 2025 r. w wieku 55 lat.
Conchita Wurst, Rise Like a Phoenix (2014)
Austriak Tom Neuwirth jako Conchita Wurst, brodata drag queen, wygrywa Konkurs Piosenki Eurowizji w Kopenhadze 10 maja 2014 r. z wynikiem 290 punktów (Holandia druga z 238). To pierwsze zwycięstwo Austrii od 48 lat. Jej słowa po wygranej: „Jesteśmy jednością i jesteśmy nie do zatrzymania.” Odpowiadała tym, którzy, m.in. w Rosji, chcieli ją uciszyć.
Christine and the Queens, Chaleur humaine (2014)
Projekt Héloïse Letissier, pierwszy album Chaleur humaine (2014). Victoires de la musique 2015: artystka roku i teledysk roku (Saint Claude); Victoires 2016: teledysk roku (Tilted) i nagroda za trasę za występ w Zénith. Inne nagrody: European Border Breakers Award za album (Francja) 2016, NME Best International Female Artist 2017, Attitude Artist Award 2019 i Q Icon 2019.
Bilal Hassani, Roi (2019)
Reprezentant Francji na Eurowizji 2019 w Tel Awiwie, otwarcie queerowy wokalista, który śpiewa o wolności bycia sobą. Po błędzie w głosowaniu białoruskiego jury klasyfikację poprawiono: Francja zajęła 16. miejsce, dwa niżej, niż początkowo ogłoszono.
Kim Petras, Unholy (2022)
Niemiecka piosenkarka urodzona w Kolonii. Z Samem Smithem zdobyła w lutym 2023 r. Grammy za najlepszy występ popowy duetu lub grupy za Unholy: pierwsza kobieta trans, która wygrała tę kategorię. W przemówieniu podziękowała artystom trans, którzy byli przed nią.
Co dalej: więcej artystów i piosenek (kabaret lat 20. i 30., francuski szanson, schlager, house i techno z Berlina i Paryża, rap, voguing), jedna strona na utwór i wszystkie te daty w osi czasu Francja / Niemcy.
Źródła: Wikipedia (*Das lila Lied, Y.M.C.A., Christine and the Queens, Rosenstolz, Marianne Rosenberg), Paris Match Belgique (Aznavour, 2018), RTÉ (Eurowizja 2014), Rolling Stone i Yahoo (Grammy 2023), ozap i Purebreak (Eurowizja 2019).*
Brakuje utworu, trzeba poprawić datę? Napisz do nas.